راهنماهای مستقل، منبع‌آگاه و قابل‌آزمون
حریم داده در AI · A6

چه داده‌هایی را نباید وارد ابزارهای AI کنیم؟ مرز عملی کسب‌وکار

دادهٔ عمومی، داخلی، محرمانه و محدود را طبقه‌بندی کنید و پیش از استفاده از AI هدف، مجوز، حداقل‌سازی، نگهداری و بازبین را بسنجید.

تصویر مفهومی برای چه داده‌هایی را نباید وارد ابزارهای AI کنیم؟ مرز عملی کسب‌وکار
پاسخ کوتاهاگر مجوز، هدف، تنظیمات سرویس و نیاز واقعی روشن نیست، داده را وارد نکنید. برای آزمایش از synthetic یا نسخهٔ حذف‌هویت‌شده استفاده کنید.

پرسش درست فقط «آیا ابزار امن است؟» نیست. نوع حساب، قرارداد، تنظیمات، مقصد داده، retention، دسترسی کارکنان، منطقه و مورد استفاده می‌توانند پاسخ را تغییر دهند.

این راهنمای عملی مشاورهٔ حقوقی نیست و فهرست ممنوعیت جهانی ارائه نمی‌کند. قوانین و قراردادهای ایران، امارات، مناطق آزاد و صنایع ممکن است متفاوت باشند؛ مالک داده و متخصص مربوط باید تصمیم نهایی را بگیرند.

معیارهایی که باید مدرک داشته باشند

هدف

چرا این داده برای این task لازم است و آیا جایگزین کم‌خطرتر داریم؟

مدرک قابل مشاهده: purpose statement.

مجوز

مالک داده و سیاست سازمان استفاده را اجازه داده‌اند؟

مدرک قابل مشاهده: documented authority.

حداقل‌سازی

شناسه، راز و فیلد غیرضروری حذف شده‌اند؟

مدرک قابل مشاهده: redaction record.

سرویس

نوع حساب، data controls، retention و subprocessors فعلی بررسی شده؟

مدرک قابل مشاهده: dated settings review.

اثر

خطا یا افشا چه کسی را متأثر می‌کند و مسیر گزارش چیست؟

مدرک قابل مشاهده: impact/escalation map.

حذف

پایان هدف و زمان حذف تعریف شده است؟

مدرک قابل مشاهده: retention/deletion proof.

ماتریس چهارسطحی داده

مثال‌ها عمومی‌اند؛ سیاست سازمان می‌تواند سطح سخت‌گیرانه‌تری تعیین کند.

سطحنمونهپیش‌فرض AIراه امن‌تر
عمومیصفحهٔ رسمی منتشرشدهبا بررسی منبعURL به جای کپی کامل
داخلیراهنمای غیرعمومیفقط با مجوزنسخهٔ کمینه/synthetic
محرمانهقرارداد، مالی، کد خصوصیورود نکن تا کنترل رسمیمحیط مصوب یا redaction
محدودرمز، کلید، شناسه/سلامتبه ابزار عمومی وارد نکنفرایند تخصصی و مجاز

روش اجرای این راهنما

  1. داده را قبل از prompt برچسب بزنیدطبقه‌بندی نباید بعد از ارسال اتفاق بیفتد.
  2. کمترین بخش لازم را جدا کنیداغلب یک خلاصهٔ بدون شناسه برای task کافی است.
  3. تنظیمات را همان روز بررسی کنیدسیاست سرویس‌ها می‌تواند تغییر کند.
  4. حذف و incident را تمرین کنیدکنترل فقط prevention نیست؛ واکنش هم لازم است.

خطاهایی که تصمیم را خراب می‌کنند

  • حذف نام کافی استترکیب فیلدها ممکن است دوباره فرد را شناسایی کند.
  • حساب شخصی برای کارسیاست و کنترل سازمانی را دور می‌زند.
  • کپی secret در promptکلید و رمز هرگز context آموزشی نیست.

منابع رسمی و اولیه

  1. UAE Government: Data protection laws
  2. OpenAI API data controls
  3. NIST AI RMF Core: Govern, Map, Measure, Manage
  4. OWASP Top 10 for LLM Applications
  5. OECD AI Principles
اقدام بعدی

برای آموزش کسب‌وکار، مرز داده را از ابتدا وارد کنید

مسیر AI for Business را ببینید، اما تصمیم حقوقی و سیاست داخلی را به دوره واگذار نکنید.

مشاهدهٔ AI for Business